De bloempotten in deze categorie zijn van onbekende makelij. Qua decor wijken ze teveel af om ze bijvoorbeeld te kunnen toeschrijven aan Boonstra of van Aalten/Couzijn en Pool.
© 2020-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
Mensen reizen (meer dan ooit) en willen graag een herinnering aan reis- en vakantiebestemmingen. Vroeger maakten we vakantiekiekjes en stuurden de thuisblijvers leuke prentbriefkaarten met bezienswaardigheden. Tegenwoordig maken we selfies met een smartphone en plaatsen die meteen op Facebook of Instagram. Toch blijft het tastbare souvenir, als blijvende herinnering aan de vakantieplek, nog steeds ongekend populair. Daarom organiseert het Stadsmuseum Zoetermeer een tentoonstelling over stadssouvenirs.
Het souvenir van…
Na een oproep hebben mensen uit de hele regio in totaal 100 souvenirs ingebracht, met de persoonlijke herinnering die erbij hoort. Want juist dat maakt souvenirs bijzonder: het combineert geluk én melancholie. Het roept de herinnering op aan de aanschaf, maar roept tegelijkertijd ‘het is voorbij’. Even mogen we meekijken over de schouders van de eigenaars. We proeven de sfeer, voelen de warmte of de kou en mogen het meemaken.
De ingebrachte souvenirs worden in de tentoonstelling in een bredere cultuurhistorische context geplaatst onder gastcuratorschap van designhistorici en souvenirliefhebbers André Koch en Wilma Kliphuis, de tentoonstelling is vormgeven door Anneliek Holland.
Al in de oudheid werden souvenirs meegenomen van steden en plaatsen die bekend waren om heiligdommen of orakels. Men hoopte iets van de magische of mythische kracht die van die plek uitging mee naar huis te nemen. In de tentoonstelling zijn authentieke historische voorwerpen te bewonderen, die de geschiedenis van het reissouvenir verbeelden.
Een ‘souvenirwinkel’ met verzamelingen
Daarnaast is er speciale aandacht voor de collecties van verschillende verzamelaars. Sneeuwbollen, meegenomen uit alle windstreken, een verzameling van Els Beving; bijzondere souvenirs van wereldtentoonstellingen, verzameld door Peter Wever; souvenirlepels van Rene Palland en l’ Ancora souvenirkeramiek uit de jaren ’50 en ’60 van Sieni Luiken.
‘Bagagedepot’ met verrassende, bijzondere en herkenbare objecten
In het ‘bagagedepot’ worden souvenirs gepresenteerd in 2 categorieen: de historie en de souvenirbranche en onderverdeeld in: religie, stads- en zeegezichten, reisjournalen, het commerciele en meer kunstzinnige fabrikaat (waaronder keramiek van l’ Ancora, Jumbo, Goedenwaagen en Schoonhoven), vaantjes, emblemen, wandelstokken en glaswerk, producten die ook gepresenteerd werden op de jaarlijkse Souvenirvakbeurs. Speciale aandacht is er voor het keramiek van (vermoedelijk) de Goudse aardewerkfabriek ‘Ons Ideaal’.
Kinderen kunnen met koffertje en paspoort op reis door de tentoonstelling.
Zie hieronder een impressie van de tentoonstelling.
© 2016-2025 Teksten en afbeeldingen: Stadsmuseum Zoetermeer en kekkekeramiek.nl
Kekke Keramiek was van 5 september 2015 t/m 3 juli 2016 met een selectie aardewerk te zien in het Keramiekmuseum Princessehof op de tentoonstelling ‘De 20e eeuw – keramiek als spiegel van de tijd’!
Check de website van het museum voor meer informatie over de tentoonstelling. Lees ook een Engelstalig verslag .
Binnen het thema ‘De eeuw van de teenager’ werden wandkopjes, vaasjes, tegels en schalen van Cortendorf, l’Ancora, Astoria, Teak en Vecola getoond, aangevuld met bordjes van o.a. het Duitse Keto Keramik uit de collectie van het museum.
Hieronder een impressie.
© 2015-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
De collectie bevat ook enkele voorbeelden van aardewerk met het ‘meisjes-thema’ van Duitse, Italiaanse en onbekende makelij. Bekende Duitse firma’s en ontwerpers waren bijvoorbeeld Ruscha, Keto-Kermik, U-Keramik en Arno Kiechle. Belangrijke Italiaanse ontwerpers en bedrijven uit San Marino; Ceramica Titano, Libertas, Ceramica di Milano, Marcello Fantoni en vele stijlvolgers en imitatoren.
Belangrijke bronnen voor Duits- en Italiaans sieraardewerk uit de jaren 50/60 zijn:
Horst Makus/Keramik der 50er Jahre : Formen, Farben und Dekore, ein handbuch/2005/Arnoldsche/ISBN 3-89790-220-6/671 pagina’s
Mark Hill/Alla Moda : Italian Cermamics of the 1950s-70s/2012/Mark Hill Publishing/ISBN 978-0-9552865-7-5
© 2016-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
Platte of in relief uitgevoerde wandkopjes (of wandmaskers) waren vanaf eind jaren 50, populaire, veel verkochte producten, een trend in veel Europese landen. In Duitsland en Oostenrijk werden deze wandmaskers grootschalig geproduceerd bij bedrijven als Cortendorf. In Nederland bij L’ Ancora (tientallen verschillende varianten), Astoria en Gubbels, maar ook bij Jumbo (Delft), Jema (Maastricht) en, gezien de vele ongesigneerde exemplaren, waarschijnlijk bij een groot aantal andere onbekende ateliers en fabrieken.
Een belangrijk naslagwerk voor de Duitse- en Oostenrijkse bedrijven:
Horst Makus/50er Jahre Wandmasken, Schonheit und Erotik : Wall Masks of the 1950s, Beautiful and Exotic/Arnoldsche/2000/ISBN 3-89790-153-6
Een overzicht van de wandkopjes in de collectie.
© 2014-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
Astoria startte in 1956 in het Limburgse Tegelen en fabriceerde vazen, wandhangers(tegels) en borden, in dezelfde stijl als het keramiek dat bij l’ Ancora werd gemaakt. Er werd gebruik gemaakt van dezelfde techniek (zwarte engobe over witte klei, decoratie ingekrast) en type decors als jongens- en meisjesfiguren, voorstellingen van dieren en abstracte illustraties. Ook werden er wandkopjes gemaakt. Een belangrijke decorateur was Dries Holten , die eerder voor l’ Ancora en Gubbels werkzaam was.
Bij het bedrijf van Leon Gubbels (Tegelen 1949-1994) werden naast wandhangers (tegels) ook vazen, wandborden en bloempotten en -bakken gemaakt. Gubbels gebruikte ook de inkrastechniek om decoraties aan te brengen. Ook hier heeft Dries Holten een belangrijke stempel gedrukt op de decoraties. (Bron: Pluis 2008, p. 318-319, p. 321) Gubbels werkte met Potterie Boonstra aan de productie van een serie wandbordjes.
In tegenstelling bij l’ Ancora, signeerde Holten zijn werk bij Astoria en Gubbels wel. Op de achter/onderkant van het object kraste hij ‘DH’ of ‘Decor-DH’, soms voorzien van een decornaam bv. PAM-PAM. Astoria drukte de bedrijfsnaam ‘Astoria Tegelen’ achterop het object, meestal voorzien van de ingedrukte tekst ‘Namaak verboden’. Bij Gubbels werd verder (in de bekende gevallen) alleen de bedrijfsnaam op de achter/onderzijde gekrast.
Meer lezen over Astoria en Gubbels?
Jan Pluis schrijft in zijn boek Nederlandse Tegels 1900-2000 uit 2008 (ISBN 9789059970564) over de genoemde bedrijven.
In deze verzameling bevinden zich objecten van Astoria en Gubbels, toegespitst op het thema ‘vrouwen en meisjes’ met decoraties van Dries Holten.
Een overzicht van objecten gemaakt bij Gubbels
© 2014-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.n
De objecten in deze verzameling hebben voornamelijk afbeeldingen van vrouwen en meisjes. Onderstaande fotogallerijen zijn verdeeld in soort: wandborden, tegels, figuren, hangers en wandkopjes en voorzien van decornaam, nummer en afmeting (diameter of langste kant gemeten). De meeste decoraties zijn van Dries Holten. In de laatste gallerij vind je een aantal voorbeelden die gemaakt zijn bij Dries Holtens eigen bedrijfje in Venlo.
Wandborden, paletborden en schaaltjes
Wandtegels
Figuren
Hangers
Wandkopjes
Onderstaande objecten werden niet bij l’Ancora gemaakt maar in het eigen bedrijf van Dries Holten, waar onder andere Annelie Louer houten bordjes en hangers van aardewerk beschilderde. Er is een, door haar gesigneerd (AL), exemplaar in de collectie aanwezig (zie hieronder). De hangers, het vaasje en de schotel zijn van aardewerk maar de decoraties lijken zo op die van de houten bordjes dat er wel van uitgegaan kan worden dat deze ook van haar hand zijn, of wellicht van Dries Holten?
(Bron: Luiken-Pluis, p. 145)
© 2014-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
Potterie Boonstra was tot 1961 gevestigd in Amsterdam. In dat jaar verhuisde de familie het bedrijf naar het Drentse Roden. De Boonstra’s hadden hun roots in Drenthe en de bouw van een nieuw bedrijf bleek daar vele malen goedkoper dan in de hoofdstad. De ziekte van vader Siebrand dwong oudste zoon Harry (geb. 1940), die al een aantal jaren in het bedrijf werkte, ertoe de zaak op 21 jarige leeftijd over te nemen. In die tijd was Boonstra groothandel in sieraardewerk en decoreerde op bestaande vormen, maar maakte ook de bekende zwarte wandkopjes met witte accenten, artikelen voor de bloemistenbranche (bloempotten, vazen) pindastellen, (fruit)schalen en halssieraden/sierhangers.
Boonstra had goede contacten met Gubbels in Tegelen. Boonstra nam een deel van de productie van wandbordjes over van Gubbels. Harry Boonstra werkte eind jaren 50 samen met Dries Holten aan de decoratie van de wandbordjes met meisjeshoofdjes. (zie post Wandbordjes Gubbels/Boonstra). De producten werden vervolgens door Boonstra verkocht.
Het bedrijf had zo wel in Amsterdam als in Roden de beschikking over 2 elektrische ovens, die in Roden in een veel groter formaat. De vormen werden gegoten en handmatig gedraaid. Kleinere borden werden vaak geperst. Handwerk kan herkend worden aan de afdruk van zogenaamde ‘ringen’ aan de binnenkant (en minder aan de buitenkant) van een vaas .
De objecten in de fotogallerij hieronder tonen typische producten die Boonstra zelf ontwikkelde. Harry Boonstra is verantwoordelijk voor alle decoraties, de meisjesfiguren, de Parijse taferelen en de abstracte ontwerpen waarmee een groot aantal objecten werden gedecoreerd. De producten werden verkocht bij grote warenhuizen als de Bijenkorf en V&D, maar ook bij de kleinere winkels en in Duitsland en Japan.
Na een aantal jaren verdween de belangstelling van het grote publiek voor dit soort sieraardewerk. Boonstra ging zich meer focussen op het ontwerp en fabricage van lampen en meubels. In de jaren 70 richtten Harry en zijn twee broers Bony Design op, een bedrijf in woninginrichting. Het bedrijf is inmiddels verkocht maar bestaat nog steeds. (Bron: Harry Boonstra)
Binnen de collectie zijn een aantal gesigneerde- en gestickerde objecten. De ongesigneerde items zijn gelinkt aan Boonstra omdat gelijke voorbeelden buiten de collectie wel voorzien zijn van een bedrijfssticker of signatuur. Ook de decoraties tonen sterke overeenkomsten. Zie ook de blogpost over Boonstra en pagina 157 van het boek van Sieni Luiken-Pluis over l’Ancora met afbeeldingen van door Boonstra gesigneerde producten.
De collectie is opgesplitst in een aantal fotogalleries met: wandbordjes (schotels, paletbordjes), vaasjes, wandhangers, vaasjes met abstracte decors en kop- en schotels.
Wandbordjes, schotels en paletbordjes
Een overzicht van Boonstra vaasjes
Wandhangers
Hieronder objecten uit een serie aardewerk met abstracte decors
Een overzicht van kop- en schotels
© 2014-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
De wandbordjes (en enkele vaasjes) in deze categorie zijn gemaakt door Gubbels (Tegelen) en Potterie Boonstra. Gubbels zette de productielijn op met Dries Holten als decorateur. Omdat de vraag het aanbod oversteeg werd een jonge Harry Boonstra ingeschakeld om mee te werken aan het opbrengen van de decors. De bordjes werden vervolgens bij Boonstra verkocht.
De schotels zijn er in diverse diameters en hebben een gladde geglazuurde- of een ruwe ondergrond/basis. De decoraties zijn ook hier ingekrast in de witte laag, waardoor de bruine onderlaag zichtbaar wordt. Soms voorzien van kleuraccenten, maar in de meeste gevallen komt alleen de donkerbruine- of terrakleurige ondergrond naar boven. Enkele schotels met witte onder- en zwarte bovenlaag hebben dezelfde soort decoratie.
Een van de bordjes wordt besproken in een leuk stukje over de inrichting van een meisjeskamer in een Margriet uit 1959.
Op bijna alle bordjes in deze serie is het oog van het meisje gesloten. Er is er tot nu toe slechts 1 gevonden met een oog open, zie hieronder.
Er werden ook vaasjes gemaakt met dezelfde decoraties (zie de post Boonstra vazen). Waarschijnlijk in veel mindere aantallen dan de bordje. De diameter van de bordjes wordt aangegeven als de foto wordt aangeklikt. Zie ook de blogpost over deze objecten en Boonstra.
Tijdens deze samenwerking zijn er ook vazen gemaakt met diverse decoraties. In dit geval vissen. Deze zijn eigenlijk nooit gemerkt maar hieronder een voorbeeld van een vaas met de signatuur van Dries Holten (DH) en Gubbels (collectie A van Norden)
© 2014-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl
De vaasjes in deze categorie zijn gemaakt bij potterie Boonstra met decoraties in dezelfde lijn als de bordjes (zie ‘Wandbordjes Gubbels/Boonstra’ ). De vazen werden niet samen met Gubbels gemaakt.
De vaasjes zijn er in diverse vormen en hebben een gladde geglazuurde- of een ruwe ondergrond/basis. De decoraties zijn ook hier ingekrast in de witte laag, waardoor de bruine onderlaag zichtbaar wordt. Soms voorzien van kleuraccenten, maar in de meeste gevallen komt alleen de donkerbruine- of terrakleurige ondergrond naar boven. Alleen bij de vazen gemaakt met donkere klei werd de binnenkant ook wel eens afgewerkt met een kleur. Er is 1 voorbeeld bekend (zie hieronder).
Vaasje, 18 cm met blauw afgewerkte binnenkant
Enkele vazen zijn gesigneerd met RH. Het is niet bekend wie deze signatuur heeft ingekrast.
Selectie Boonstra vazen, zelfde decorateur, gesigneerd met RH
De hoogte wordt aangegeven wanneer de foto wordt aangeklikt.
© 2014-2025 Teksten en afbeeldingen: kekkekeramiek.nl